Dörtlü Çete ve Mao’nun Ölümü

Dörtlü Çete, Çin Halk Cumhuriyeti’nde Kültür Devrimi’yle öne çıkan ve Çin hükümetinde üst düzey mevkilere yükselen yöneticilerdir. Mao’nun eşi Jiang Qing ve üç yakın müttefiki Zhang Chunqiao, Yao Wenyuan ve Wang Hongwen’den oluşur.

Bu grup, Mao’nun son yıllarına kadar güçlerini korudu. Medya ve propaganda organlarının kontrolünü ellerinde bulundurdular. Mao Zedong’un ölümünün ardından ise görevlerinden alınarak Kültür Devrimi sırasındaki olaylar için suçlandılar.

Büyük Kıtlık Sonrası Çin’in Durumu

Mao’nun hızlı sanayileme politikaları başarısız olduktan sonra Çin genelinde büyük bir kıtlık yaşandı. Büyük Çin Kıtlığı olarak bilinen bu olayda milyonlarca Çinli’nin öldüğü düşünülüyor. Mao’ya giden yanlış raporlar sebebiyle olayın boyutunun büyüklüğü tam olarak anlaşılamadı. Büyük Kıtlık, Mao’nun Komünist Parti içerisinde saygınlığını yitirmesine sebep oldu. 1962’den itibaren aktif politikadan çekilmeye zorlandı. Komünist Parti başkanlığı’nı sürdürse de yetkilerini kaybetti. Bu durumdan memnun olmayan Mao, Dörtlü Çete ile Kültür Devrimi’ni planlamaya başladı.

Dörtlü Çete’nin Üyeleri

Üyelerin her biri Kültür Devrimi sırasında kilit rol oynamıştır. Mao’nun yakın çevresinden olmaları ve radikal görüşlere sahip olmaları ortak özellikleridir.

Jiang Qing: Batıda daha çok Madam Mao isimle bilinir. 20’li yaşlarda Şangay’da oyunculuk yaparken, 1937’de devrimci tiyatroda çalışmak amacıyla Yan’an’daki Çin Komünist karargahına gitti.Lu Hsün Sanat Akademisi’nde tiyatro öğretmenliği yaparken Mao ile tanıştı. Mao, bu dönem Uzun Yürüyüş sonrası Moskova’da hastanede yatan karısından boşandı. Jiang Qing ile evlenmeye kararı verse de Komünist Parti liderleri karşı çıktılar. Ancak hiçbir siyasi etkinliğe katılmaması şartı ile en sonunda bu evliliği kabul ettiler. Uzun yıllar sadece yabancı liderleri karşılarken ve kültürel etkinliklere katılırken görüldü. Bu durum Kültür Devrimi ile tamamen değişti.

Zhang Chunqiao: Yazar ve gazetecilik yaparken Çin Komünist Partisine üye olmuştur. Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasından bir süre sonra Şangay’ın Propaganda Departmanı Başkanı olarak görev yapmaya başlamıştır. Jiang Qing ile tanıştıktan sonra onun yakın bir müttefiki haline geldi. Mao ve Jiang’a Kültür Devrimi’nin başlatılmasında yardım etti.

Yao Wenyuan: Şangayda çalışan bir edebiyat eleştirmenidir. 1957’den itibaren Zhang Chunqiao ve Şangay politikacılarıyla yakın işbirliği yapmaya başladı. Jiang Qing’e bir tiyatro oyunu soruşturmasında yardım ettikten sonra gruba dahil oldu.

Wang Hongwen: Asker kökenli bir isimken Mao’nun dikkatini çekmiştir. Kore Savaşı’ndan döndükten sonra Zhan Chunqiao ile tanışarak gruba dahil olmuştur. 1966’da Şangay’ın kontrolünü ele almak için işçileri örgütleyerek büyük bir isyan başlatmıştır.

Dörtlü Çete’nin Yükselişi

1938’de Mao Zedong ile evlenen Jiang Qing, uzun yıllar siyasi bir etkinliğe sahip değildi. 1965’te ilk defa bir tiyatro oyunu ile ilgil soruşturma yürüterek politikaya dahil oldu. Bu yıllar Mao, başarısız ekonomi politikaları nedeniyle partiden adım adım uzaklaştırılıyordu. Sovyet tarzı önlemleri benimsemek isteyen Deng Xiaoping ve Liu Shaoqi gibi isimler güçlenmeye başlamıştı.

1966 yazında Mao Kültür Devrimi’ni başlatarak onu uzaklatıran Komünist Parti liderlerini yenmek için harekete geçti. Jiang tarafından organize edilen mitingde Mao, gençlere devrimin tehlikede olduğunu ve Sovyetlerdeki gibi ayrıcalıklı bir orta sınıfın orta çıkabileceğini anlatan bir konuşma yaptı. Çinli öğrencileri Burjuvazinin temsilcisi haline gelmiş hükümet yetkililerini ortadan kaldırmaya çağırdı.

Bu tarihten sonra Kızıl Muhafızlar isimli öğrenci grupları kontrolsüz şekilde saldırılarına başladılar. Hem Batı hem de Geleneksel Çin Kültürüne karşı savaş vardı. Sanat eserleri ve eski binalar tahrip edildi. Bilimadamları ve entellektüeller ölümüne dövüldüler. Bazıları halka açık şekilde işkence gördü.

Ama Kültür Devrimi bununla sınırlı değildi. Herşeyden önce büyük bir siyasi tasfiyeydi. Deng, Liu ve birçok Komünist lider partiden uzaklaştırıldı. Bu ortamda Dörtlü Çete üyeleri hızla yükselmesine neden oldu. Bunun yanı sıra Mao tekrardan tek güç merkezi olmuştu. Bu kişiler de Mao’nun yakın çevresini oluşturuyordu ve üzerinde etki sahibiydiler.

Dörtlü Çete’nin yönettiği başlıca dört alan vardı: Eğitim,bilim,sanat ve propaganda araçları. Qing Jiang, Çin’in kültürel hayatı üzerinde mutlak güç elde etti. Zhang Chunqiao propaganda kısmından sorumluydu. Wang, Kızıl Muhafızlarla birlikte sokak hareketlerinde yer alıyordu.

Mao’nun Ölümü

Mao’nun yaşlılığın son döneminde Çin Hükümeti’nde iktidar kavgası yaşanıyordu. Dörtlü Çete Mao’nu ölümü ile güçlerini kaybedicekti. Karşılarında ise Zhou Enlai ve Deng Xiaoping ittifakı vardı. Zhou kanserden öldükten sonra Deng tekrardan görevden alındı. Ancak 1976’da Mao’nun ölümü herşeyi değiştirdi. Deng Xiaoping iktidara gelmeyi başardı.

6 Ekim günü Dörtlü Çete üyeleri tutuklandı. Çin hükümetini devirmek ve Hua Guofeng’e suikast düzenlemekle suçlanıyorladı. Daha sonra Kültür Devrimi’ndeki eylemler için de suçlanmaya başladılar.

Mahkeme ve Hükümler

Dörtlü Çete üyelerinin mahkemesi 1981’de gerçekleşti. “Halka karşı suç işlemek” özellikle de Kültür Devrimi sırasında zulmetmekle suçlanıyorlardı. Jiang Qing, yaptığı herşeyi savundu ve Mao’nun emirlerine uyduğunu söyledi. Dahası ölmekten korkmadığını söyleyerek meydan okudu. Zhang Chunqiao da aynı şekilde suçlamaları kabul etmedi. Yao Wenyan ve Wang Hongwen ise suçlarını itiraf ettiler.

Jiang Qing ve Zhang Chunqiao idam cezası alsa da daha sonra ömür boyu hapis cezasına çevrildi. 1991’de Jiang Qing kendini asarak intihar etti. Wang bir yıl sonra kanserden hayatını kaybetti. Zhang ve Yao daha sonraları tıbbi nedenlerle tahliye edilip doğal sebeplerle öldüler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. Dörtlü Çete ve Mao’nun Ölümü için yorumda bulun

    Dörtlü Çete ve Mao’nun Ölümü için henüz bir yorumda bulunulmamış! Hemen üst alanda bulunan formu kullanarak Dörtlü Çete ve Mao’nun Ölümü için ilk yorumu yapabilirsin.