İsmet İnönü ve Atatürk İlişkisi

İsmet İnönü, Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatından bir gün sonra yapılan seçimle Cumhurbaşkanı seçilmişti. Atatürk hayattayken başvekillikten el çektirilmiş olması nedeniyle, kendisinin Cumhurbaşkanı olması tartışmalı bir konu olmuştu. İki ismin fikir ayrılığına düştüğü bir çok konu vardı ve bu konular zamanla ikilinin arasının açılmasına neden olacaktı. Hatay Meselesi’ne bakış açıları, Atatürk Orman Çiftliği ve Bira Fabrikası ile ilgili münakaşaları, Dersim sorunu ve Mustafa Kemal’in bizzat kabineye yapmış olduğu müdaheleler İsmet İnönü’nün başvekillikten istifasının istenme sürecine gidilmesine neden olmuştu. Cumhurbaşkanlığı seçimi sonrasında CHP’de yapılan olağanüstü kurultay ile genel başkan seçilen İsmet İnönü, değişmez genel başkan ünvanının yanı sıra milli şef ünvanını da alıyordu. Milli Şef sıfatını alırken de Mustafa Kemal Atatürk Ebedi Şef ilan ediliyordu. Atatürk döneminde siyaset dışına çıkmış olan muhaliflerle barışılarak sisteme entegre edilmeleri amaçlanmıştı. Böylece kendisine muhalefet edebilecek güçlü isimler olmasının önüne geçilmek isteniyordu. Aynı zamanda Atatürk ile arasının açılmasına neden olan kişileri siyasetten de uzaklaştırmıştı. Yönetim kadrolarında da kendine daha yakın olan Şükrü Saracoğlu ve Refik Saydam gibi isimler görev almaya başlamıştı. Celal Bayarlı geçiş dönemini saymazsak, İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığındaki ilk başvekil kendisine yakın olan Refik Saydam olmuştu. Saydam’ın ani ölümü sonrasında ise İnönü’ye yakın olan bir başka isim Saracoğlu başvekilliğe geçti.

  Atatürk zamanında ilk kağıt paraların basımı yapılmış ve bazı banknotlarda Cumhuriyeti simgeleyen bir sembolün bazı banknotlarda da Cumhurbaşkanı olan Atatürk’ün resimlerinin basılması kararlaştırılmıştı. Bu karara uyarak İsmet İnönü de göreve başladığı süreçte kendi resminin de yer aldığı paraların basılmasına karar vermişti. Atatürk’ün basılı olduğu paralar da miadını doldurana kadar tedavülde kalmaya devam edecekti. İnönü bu icraati ile vatandaşların yeni Cumhurbaşkanını tanımasını amaçlamıştı. Milli şefliğini ve genel başkanlığını bu hamle ile birlikte perçinlemek istemişti. Ancak asıl amacı bunlar değildi. İnönü, paraların üstüne Atatürk’ün resminin yerine kendi resmini ekleterek, kurulan rejimin Atatürk’ün yaşamıyla sınırlı kalacağını düşünenlere, yeni rejimin bir kişiye bağlı olmayacağını ve Cumhuriyetin kurucusu olan Atatürk’ten sonra da devam edip ilelebet yaşayacağını herkese göstermek istemişti. İsmet İnönü muhalefete geçtiği zaman, kendisine bu konu üzerinden yüklenilmişti. O da meclis kürsüsünden Atatürk’ü paralardan silip onu unutturmakla suçlayanlara şu şekilde cevap vermişti: “Bir devlette sikke ve pul devlet reisinin adına basılır. Böyle devletler vardır. Bu usulü takip etmeyen devletler de vardır. Biz bu usulü takip eden devletler arasında idik. İmparatorlukta para, pul padişah namına basılırdır.” Kısaca Atatürk’le beraber para ve pullarda devlet başkanının resminin yer alması geleneğinden hareket ettiklerini ve bu konuda hemfikir olduklarını belirtmişti.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. İsmet İnönü ve Atatürk İlişkisi için yorumda bulun

    İsmet İnönü ve Atatürk İlişkisi için henüz bir yorumda bulunulmamış! Hemen üst alanda bulunan formu kullanarak İsmet İnönü ve Atatürk İlişkisi için ilk yorumu yapabilirsin.